Hervorming arbeidsmarktinfrastructuur: regio’s ondersteund met handreikingen

Pilot voor toepassen van arbeidsinformatie

Alle arbeidsmarktregio’s gaan een meerjarenagenda opstellen die bestaat uit een beleidsagenda (vijfjarig) en een uitvoeringsagenda (tweejarig). “Wij wilden dit aangrijpen om kennisgedreven werken te stimuleren”, zegt Rosan van Nieuwkerk, beleidsmedewerker bij SZW. Belangrijk is dat data over de arbeidsmarkt de onderbouwing vormen voor de regionale meerjarenagenda. Hierover gaat de handreiking Meerjarenagenda en Arbeidsmarktinformatie. 

SZW heeft in augustus de eerste versie van het raamwerk voor de meerjarenagenda gepubliceerd. Rosan licht toe: “Daarin staan veel analytische vragen en wordt ook de verbinding gelegd tussen de sociale opgave, economische opgave en onderwijsopgave. Daarmee zijn we er echter nog niet wat betreft arbeidsmarktinformatie. Om hierin meer inzicht te krijgen, hebben we de pilot ‘toepassen arbeidsmarktinformatie’ georganiseerd.”

De pilot ging in september van start en is begin november afgerond. Er deden vier regio’s mee: Achterhoek, Fryslân, Midden-Limburg en Rijnmond. Verder waren UWV, SBB en VNG erbij betrokken. Een belangrijke vraag was: in hoeverre kunnen professionals op basis van de huidige arbeidsmarktinformatie kennisgedreven beleidskeuzes maken? De pilot heeft hiervan een goed beeld opgeleverd en daarover lees je meer in de handreiking. Ook is op basis van de resultaten het raamwerk verbeterd.

Fryslân: van inzicht naar overzicht en uitzicht

Marcel Bos (Fryslân) en Sandra Slijpen (Midden-Limburg) vertellen over hun ervaringen tijdens de pilot. Fryslân hanteert sinds 2023 een programmatische aanpak waarin kennisgedreven werken nadrukkelijk een plek heeft gekregen, zegt Marcel. “Wij willen gaan van inzicht naar overzicht en uitzicht. We hebben met sectoren het gesprek gevoerd over wat er allemaal leeft. Vervolgens zijn we op zoek gegaan naar relevante data en dat leverde een verrassing op. Want er zijn zoveel data.”

Fryslân maakt gebruik van ArbeidsmarktInZicht voor het ontsluiten van de vele informatiebronnen en is in zee gegaan met het kennis- en onderzoekscentrum DataFryslân voor het analyseren en duiden van data. De pilot kwam op het goede moment. “Hiermee konden we kijken of onze aanpak werkt en ook leren van andere regio’s.” De data zorgen volgens Marcel voor versterking van inzichten. “Daardoor wordt focus aangebracht. We kijken nu naar de consequenties voor de gezamenlijke opgave in de regio.”

Marcel benadrukt het belang van het proces. “De meeste regio’s hebben veel partners, zeker in de netwerksamenwerking. Zorg ervoor dat iedereen het proces doorleeft. Het gaat erom dat iedereen zich herkent in en ook committeert aan de gezamenlijke opgave.”

Midden-Limburg: Regio in Beeld als basis

Midden-Limburg had aan de hand van een arbeidsmarktanalyse een strategische agenda vastgesteld. Er is echter nog een concretiseringsslag nodig voor de meerjarenagenda, vertelt Sandra Slijpen. De pilot is benut om een beter beeld van de voor de regio belangrijke arbeidsmarktinformatie te krijgen. 

Daarvoor zijn eerst alle vragen uit het raamwerk uitgewerkt. Dit bleek niet de juiste weg, zegt Sandra. “Het leverde een document van zo’n 60 pagina’s op. We hebben niet genoeg professionele capaciteit om ermee aan de slag te gaan.” 

Besloten werd om de UWV-publicatie Regio in Beeld als basis te nemen en data van onder meer SBB over de onderwijsopgave eraan toe te voegen. “Samen zorgt dit voor een goed overzicht. Met Regio in Beeld konden we al 70 procent van de vragen uit het raamwerk beantwoorden.” Als vervolg wordt in het eerste kwartaal van 2025 een grote regionale bijeenkomst over arbeidsinformatie georganiseerd, waarvoor alle samenwerkingspartners een uitnodiging krijgen. 

Data zijn geen doel op zich, merkt Sandra op. “Ze vormen een middel om tot een gerichte gezamenlijke aanpak te komen die past bij onze regio.” Zij heeft een tip voor andere regio’s. “Hou het praktisch en pragmatisch. Kijk vooral naar wat er allemaal al aan data beschikbaar is.”

Rosan van Nieuwkerk en Sander Pulles van het ministerie van SZW zijn door UWV geïnterviewd over het raamwerk en de pilot. Lees hier dit artikel.

Breed scala aan onderwerpen

Deze handreiking behandelt een breed scala aan thema’s die in de transitieperiode van belang zijn voor de regio’s. Daarover kunnen de deelnemers aan de bijeenkomst hun ideeën uitwisselen aan zes gesprekstafels. Het leidt tot geanimeerde discussies.

“Fijn dat jullie meedenken”, zegt Heidi de Bodt, senior beleidsmedewerker bij SZW. “Misschien kunnen we je informatie al meenemen in deze editie van de handreiking. Of anders kijken we ernaar voor de update. Zo doen mooie praktijkvoorbeelden het altijd goed.”

Opbrengst van zes gesprekstafels

Hier in kort bestek de opbrengst van de gesprekstafels.

• Algemeen beeld van financiën en communicatie

De financieringsstromen zijn in principe helder. Wel is hierbij behoefte om duidelijker te krijgen wat de juridische kant is en wat de praktische kant van het bevorderen van de samenwerking in de regio. In verband met communicatie is het belangrijk om aan te geven wat regio’s kunnen verwachten bij het bouwen van de eigen website. Advies: wacht nog even met het maken van eigen pagina’s. Het merkverhaal en de concept logo’s worden de komende weken getoetst bij eindgebruikers. Het ‘brandbook’ met logo en huisstijl waarin hun feedback is verwerkt, wordt in februari verwacht.

• Overgang van regionaal mobiliteitsteam, werkgeversservicepunt en Leerwerkloket naar het Werkcentrum

Benadruk dat we dit doen om de samenwerking in de arbeidsmarktregio te bevorderen. Geef erbij aan wat het betekent voor de samenleving. De regio heeft de ruimte om eigen keuzes te maken bij de invulling van de bestuursstructuur en andere aspecten van de transitie.

• Gidsfunctie

Het wordt spannend hoe de gidsfunctie in de regio’s zal worden uitgewerkt, maar het algehele gevoel is dat we samen in de wedstrijd staan. Regionale inkleuring is altijd mogelijk. SZW wil in de handreiking inspiratie meegeven voor de invulling van de gidsfunctie.

• Samenwerking

Op meerdere lagen in de arbeidsmarktregio wordt samengewerkt: tussen bestuurders, tussen middenmanagers en tussen medewerkers op operationeel niveau. Zoek naar de verbinding op dit vlak. Weet van elkaar wie wie is en wie wat doet. Kijk vervolgens naar: wat hebben we nog met elkaar voor meerwaarde te organiseren? Verlies hierbij de private kant niet uit het oog. Sectoren (met name werkgevers) en uitzenders behoren er ook toe.

• Gegevensuitwisseling

Een tip is om in de handreiking dit onderwerp te behandelen in een begrijpelijke taal voor de mensen uit de praktijk. Neem verder een juridisch deel op voor de beleidsmedewerkers en juristen. Belangrijk inhoudelijk punt bij gegevensuitwisseling: hoe zit het met toestemmingsverklaringen bij de wettelijke invoering van de hervorming arbeidsmarktinfrastructuur?

• Meerjarenagenda

Het is goed om je te realiseren dat data vaak nuttig zijn maar soms niet. Maak keuzes over de onderwerpen waarop de regio verdieping zoekt en gebruik het raamwerk daarbij ter inspiratie. Niet alles kan; dat is een van de uitkomsten van de pilot. Ook spelen er andere kwesties bij het maken van de regionale meerjarenagenda. Bijvoorbeeld: hoe organiseer je dit proces met alle partners en kom je uiteindelijk tot besluitvorming? En hoe ga je om met de spanning tussen wat de partijen in de regio strategisch willen en wat ook praktisch in de uitvoering kan? Verder zijn monitoring en benchmarking interessante thema’s voor de doorontwikkeling van de handreiking Meerjarenagenda en Arbeidsmarktinformatie.