Naar duurzaam werk voor mensen met een psychische kwetsbaarheid

06 juni 2018

Op 24 mei 2018, om 10 uur in de ochtend, was het zover: het Kennis & Participatiefestival ging van start in congrescentrum 1931 te Den Bosch, onder leiding van dagvoorzitter Jacobine Geel (bestuursvoorzitter van GGZ Nederland). Een bomvol programma en een bomvolle zaal. Met maar liefst 700 mensen was het festival stijf ‘uitverkocht’. Zij kregen een inspirerend ochtendprogramma voorgeschoteld, met onder meer de ondertekening van het landelijk convenant ‘Samen werken aan wat werkt’. Vervolgens kon in drie rondes gekozen worden uit 35 workshops. Tijdens de lunch werd bovendien door bestuurders van betrokken organisaties aan een drietal tafels gediscussieerd over de beste manier om het landelijk convenant in regionale acties om te zetten. Bekijk hier de presentaties van de workshops.

Mede dankzij de tomeloze inzet van leerlingen van het Hub Noord-Brabant, locatie Stedelijk VSO, die allerhande logistieke en organisatorische hand- en spandiensten verrichtten, verliep het festival op rolletjes. Lees ook de Festivalkrant (9.71 MB) die zij uitreikten aan de deelnemers met interviews met oa. de beide staatssecretatarissen, ervaringsdeskundigen en projectleiders.

Twee staatsecretarissen

De staatsecretarissen Paul Blokhuis (VWS) en Tamara van Ark (SZW) gaven acte de presence. En hoe! Maar alvorens zij het podium beklommen, kreeg de zaal via een film het verhaal van Yentl te zien: een jonge vrouw die via de IPS-methodiek (Individuele Plaatsing en Steun) aan de slag is geraakt. Mede door het werk weet ze haar psychische aandoening te beheersen en heeft ze  weer zin en plezier in het leven. 

Haar verhaal maakte indruk op de zaal en op beide bewindslieden. Niet alleen vanwege Yentl zelf, maar ook vanwege haar werkgever, die haar de ruimte geeft om zich te ontwikkelen. En dat lukt, zeker ook dankzij haar IPS-coach. Het maakt volgens Van Ark duidelijk hoe essentieel werkgevers zijn voor het aan het werk helpen en houden van mensen met een psychische kwetsbaarheid.

Anderhalf miljoen

De twee staatssecretarissen lieten er geen twijfel over bestaan dat zij door willen gaan op de weg die hun voorgangers, Jetta Klijnsma en Martin van Rijn, hebben ingeslagen. En dat vooral ook samen willen doen. Het feit dat de twee ministeries samenwonen in één gebouw is daarbij een gelukkige omstandigheid. “Twee dingen zijn belangrijk bij psychische kwetsbaarheid”, zei Blokhuis. “Werk en een partner. Voor dat laatste kan de overheid niet zorgen, maar aan werk kunnen we wel wat doen”, grapte hij. Daarom toonden beiden zich erg blij met het nieuwe convenant, dat een verbreding van partnerorganisatie betekent en een verdieping van de doelstellingen. Tamara van Ark en Paul Blokhuis onderstreepten hun enthousiasme met een fraai cadeau: zij stellen 1,5 miljoen euro beschikbaar voor de uitvoering van het convenant. Daarbij noemde Van Ark twee specifieke thema’s: het verbreden van de aanpak naar lichtere psychische aandoeningen, oftewel common mental disorders (CMD), en het verstevigen van de werkgeversdienstverlening. Blokhuis benadrukte eens te meer dat het gaat om de concrete invulling van het convenant.

Convenant: onomkeerbare meters

En dat terwijl het convenant nog niet was getekend …. Want dat stond vervolgens op het programma. Maar voor het zover was blikten Jacobine van Geel en Fred Paling, voorzitter van de Raad van Bestuur van UWV, terug op het voorgaande convenant, dat in 2012 werd afgesloten door GGZ Nederland en UWW. Dat markeerde het serieus nemen van het thema psychische kwetsbaarheid en werk, aldus Fred Paling. Het zette een beweging in gang die niet meer omkeerbaar is, voegde Jacobine Geel daaraan toe. En: “we maken echt meters.”

Verbreding …

Het nieuwe convenant betekent enerzijds dat veel meer organisaties zich committeren aan de doelstelling: meer mensen met psychische kwetsbaarheid aan het werk. Het gaat om:

  • Cedris
  • Divosa
  • Federatie Opvang
  • GGZ Nederland
  • Mensen Met Mogelijkheden
  • MIND
  • RIBW Alliantie
  • Stichting Samen Sterk zonder Stigma
  • UWV
  • VNG

En wellicht komen er nog organisaties bij, meldde Jacobine Geel. Zo is het denkbaar dat Jeugdzorg Nederland aansluit, zeker omdat er veel nadruk wordt gelegd op de aanpak van psychische kwetsbaarheid bij jongeren. En de AWVN gaat nu eerst een aantal pilots draaien, maar sluit niet uit dat ze daarna ook convenantpartner worden. We hebben al veel geleerd, bijvoorbeeld om te kijken wat iemand wél kan, zei Harry van de Kraats, directeur van werkgeversvereniging AWVN. “Nu willen we in de regio’s onze netwerken uitbouwen, pilots draaien en knelpunten opsporen. En dan gaan we waarschijnlijk wel tekenen.”

… en verdieping

Dat wat betreft de breedte. Nu de diepte. Het Convenant Samenwerken aan wat werkt! kent een zestal speerpunten. In niet willekeurige volgorde zijn dat:

  1. Het realiseren van meer aandacht voor mensen met een psychische kwetsbaarheid op de arbeidsmarkt, gericht op het voorkomen van uitval uit betaald werk naar een uitkeringssituatie en het vergroten van de instroom op de arbeidsmarkt. In overleg met o.a. Jeugdzorg Nederland uitwerken hoe de entree op de arbeidsmarkt van jongeren met een psychische kwetsbaarheid kan worden versterkt.
  2. Kennisdeling t.a.v. succesvolle methodieken, goede (samenwerkings)voorbeelden en relevante  ontwikkelingen, met waar nodig ook aandacht voor het doorontwikkelen van kennis en methodieken.
  3. Een bijdrage leveren aan destigmatisering t.a.v. psychische kwetsbaarheid en werk o.a. door organisaties te ondersteunen bij het bespreekbaar maken van een psychische kwetsbaarheid en door organisaties te ondersteunen om als voorbeeld voor andere organisaties naar buiten te treden.
  4. Ondersteunen van werkgevers bij inclusief werkgeverschap, zodat zij worden gestimuleerd om mensen met een psychische kwetsbaarheid als werknemer aan te nemen en om zich in te zetten voor behoud van werk voor mensen met een psychische kwetsbaarheid.
  5. Actief bijdragen aan de totstandkoming en borging van samenwerkingsverbanden in de 35 arbeidsmarktregio’s: tussen gemeenten, ggz-instellingen, RIBW’s, Opvang, UWV, werkgevers en cliëntenorganisaties en aan de (multidisciplinaire) samenwerking tussen professionals werkzaam bij deze organisaties.
  6. Bevorderen van aandacht voor toeleiding en behoud van duurzaam werk voor mensen met een psychische kwetsbaarheid o.a. door deskundigheidsbevordering, trainingen en opleidingen van professionals werkzaam binnen de domeinen werk en inkomen, onderwijs en de zorg/opvangsector.

May I have your votes, please

En toen was het ‘audience participation time’. Via de app Mentimeter kon iedere deelnemer, mits in het bezit van een smartphone (maar wie is dat nu niet tegenwoordig?), aangeven welke twee van de zes speerpunten de grootste prioriteit zou moeten krijgen. Het bleek dat twee er duidelijk bovenuit sprongen, met ieder (ongeveer) 30% van de stemmen:

  • Toeleiding en behoud van werk bevorderen
  • Werkgevers betrekken en ondersteunen

IPS ook voor lichtere aandoeningen?

Vigdis Sveinsdottir is een Noorse onderzoekster die haar aandacht richt op de vraag of IPS, oorspronkelijk bedoeld voor mensen met een ernstige psychische aandoening (EPA), ook succes heeft wanneer toegepast op mensen met minder zware aandoeningen. In Noorwegen wordt de methodiek ingezet vanuit een zestal regionale centra voor IPS. De regering stelt extra geld beschikbaar om de interventie te kunnen financieren.

Sveinsdottir deelde de (voorlopige) resultaten van haar onderzoek onder ongeveer 400 cliënten die een IPS-traject volgen, waarvan 55% een ernstige psychische aandoening heeft en 45% een matige, met de zaal. Hier de voornaamste punten.

  • Er is geen verschil in effectiviteit van IPS tussen beide groepen.
  • IPS lijkt (nog) niet kosteneffectief (waarbij de onderzoekster nadrukkelijk herhaalt dat het om voorlopige data gaat).
  • Privacy is een obstakel voor de samenwerking tussen ‘health’ en ‘work’.

Nog breder?

Zou IPS ook effect hebben op andere groepen? Vigdis Sveinsdottir verwacht van wel, maar harde uitspraken kunnen pas worden gedaan na onderzoek. Dat is momenteel gaande in Noorwegen voort drie groepen:

  • Jongeren
  • Pijnpatienten
  • Vluchtelingen.

Votes, part two

En daarmee was  het plenaire deel van het programma zo’n beetje ten einde. Zo’n beetje, want het publiek kreeg nog de kans om de tanden te zetten in een tweede vraag, namelijk: waarmee ga je de komende tijd aan de slag? Dat leverde de volgende fraaie woordenwolk op, die geen toelichting behoeft.

Vond u deze pagina interessant?

To prevent automated spam submissions leave this field empty.