“Samenwerking is onomkeerbaar”, interview met staatssecretaris en ambassadeur Tamara van Ark

05 december 2018

Wat is u het meest opgevallen bij uw bezoek aan Zuid-Kennemerland en IJmond?
“Wat mij is opgevallen, en ook bijzonder aanspreekt, is dat de regio Zuid-Kennemerland en IJmond zo duidelijk kiest voor de ontwikkelingsmogelijkheden van mensen. De mensen niet afschrijven, maar opzoeken en willen kennen. En dat gesprek hoeft niet altijd in het kantoor van de gemeente plaats te vinden, dat kan ook op een plek waar die persoon zich meer op zijn gemak voelt. Persoonlijk contact, geloven in de mogelijkheden van mensen, daar kiest de regio voor. Wat ik ook zag is dat, net zoals dat in heel wat andere regio’s het geval is, de samenwerking met zorgverzekeraars beter kan.”

U kreeg een twaalftal kaarten mee, ieder met een vraagstuk of kwestie waarvan de regio graag zou zien dat u ze landelijk aanpakt of agendeert. Welke van deze kwesties spreekt u het meest aan?
“De regio Zuid-Kennemerland en IJmond omarmt net als ik het uitgangspunt dat werken moet lonen. En net als ik wil deze regio meer uniformering in bestaande regelingen zodat het eenvoudiger en overzichtelijker wordt om mensen met een arbeidsbeperking aan werk te helpen, ook voor werkgevers. De regio bepleit dat persoonlijke contact tussen werkgever en werkzoekende wordt bevorderd, ook vanuit het landelijke niveau. Een pleidooi dat ik van harte onderschrijf. Ik ondersteun een project van werkgeversvereniging AWNV gericht op mensen met een psychische kwetsbaarheid. Dat project heeft tot doel om aan de hand van concrete plaatsingen in bedrijven erachter te komen wat daarbij goed gaat en wat niet. Ervaringen die door werkgeversbril worden bekeken. Dit project gaat komend jaar in vier regio’s lopen, waar Zuid-Kennemerland en IJmond er één van is. Vanuit dit project wil ik verder bouwen. Samen met werkgevers en samen met de uitvoerende partijen.”

Welke van deze vraagstukken gaat u daadwerkelijk aanpakken, en hoe?
“Ik wil de vraagstukken die ik heb aangereikt gekregen bekijken in samenhang met kwesties die mij vanuit andere regio’s bereiken. Sommige van die kwesties komen in beeld via onderzoek dat ik laat doen naar de uitvoering van de regionale samenwerkingsplannen. Andere signalen bereiken mij via de andere landelijke ambassadeurs die hun regio bezoeken. Juist in gezamenlijkheid met betrokken partijen, zoals de instanties die op 24 mei het landelijke samenwerkingsconvenant ondertekenden, en ook samen met mijn collega van VWS Paul Blokhuis, wil ik kijken welke zaken op landelijk niveau kunnen en moeten worden aangepakt om de arbeidsparticipatie van mensen met een psychische kwetsbaarheid te vergroten.”

Welke goede voorbeelden en tips neemt u mee van uw bezoek?
“De ‘benefit counselor’ vind ik een interessante, concrete invulling van een streven dat ik deel. Mijn ministerie is het project ‘Simpel switchen in de participatieketen’ gestart, dat eveneens bekijkt hoe we mensen meer inkomenszekerheid vooraf kunnen geven, op het moment dat ze stappen richting werk zetten.”

Wat denkt u, is de aandacht voor ‘Werk als medicijn’ bij psychische aandoeningen een blijvertje? Of een hype?
“Het bezoek vond plaats bij het IT-bedrijf Lost Lemon, in Haarlem. Lost Lemon heeft een aantal mensen met een psychische kwetsbaarheid in dienst. Met twee van hen mocht ik tijdens mijn bezoek in gesprek. Een fijn en openhartig gesprek werd het. De medewerkers vertelden over hun werk, hoe belangrijk dat voor hun is, hoe belangrijk goede begeleiding is. Werk als medicijn – weer werd mij bevestigd dat werk structuur aan je leven geeft, een gevoel van eigenwaarde en een diepe vorm van trots die aan het zelf verdienen van inkomen gepaard gaat. Nee, dat is geen hype, dat is een gegeven. Blijvend goede samenwerking tussen GGZ en gemeenten en UWV acht ik daarvoor essentieel. Met Paul Blokhuis samen wil ik mij ervoor inzetten de samenwerking die nu regionaal én landelijk op gang is gekomen meer structureel te maken.”

Wat moeten de samenwerkende partijen in de 31 regio’s doen als straks de financiële impuls vanuit SZW is afgelopen? Wat adviseert u hen?
“De samenwerking die nu planmatig in 31 arbeidsmarktregio’s gaande is, vind ik pure winst. Ik weet dat de regio’s verschillen in het niveau van die samenwerking. Sommige regio’s zijn verder dan andere. Ik hoor dat de leerbijeenkomsten die de Programmaraad samen met alle betrokken partijen organiseert, veel enthousiaste deelnemers kent. De mensen uit de GGZ-wereld en de mensen uit de wereld van gemeenten en UWV ontmoeten elkaar, zien het gemeenschappelijke doel, en zetten zich daarvoor in. Bijna overal in Nederland is men bezig. Het zou zonde zijn als alle energie na afloop van de uitvoeringsperiode van de samenwerkingsplannen verloren zou gaan. Ik kan mij goed vinden in de woorden die Jacobine Geel op 24 mei uitsprak: de samenwerking tussen de sectoren GGZ en Werk en Inkomen is onomkeerbaar. Maar er is nog veel te winnen, dat besef ik ook. Van de mensen in de regio, onder wie ook de cliënten, en van de onderzoekers die de uitvoering van de plannen bekijken, hoop ik goede ideeën te horen over hoe we de samenwerking na afloop van de plannen kunnen bestendigen. Zij weten het best wat daarbij helpt.”

U zet zich zeer enthousiast in om mensen met een psychische aandoening aan het werk te krijgen en houden. Is er bij u een speciale persoonlijke interesse of betrokkenheid?
“Ik ben er allergisch voor als mensen worden afgeschreven. Vooral mensen met psychische kwetsbaarheid lopen op de arbeidsmarkt nog steeds tegen allerlei vooroordelen aan. Velen van hen willen werken, en kunnen dat ook. Ik wil ertoe bijdragen dat de match tussen wat een werkgever vraagt en wat iemand die werk zoekt heeft te bieden tot stand komt. En ik ben ervan overtuigd dat vooral bij mensen met een psychische aandoening die match in veel meer gevallen mogelijk moet zijn.”

Wat kan er nog worden verbeterd om mensen met psychische aandoeningen een betere kans op werk te geven?
“We moeten de beeldvorming dat mensen met een psychische kwetsbaarheid geen kans hebben op een baan doorbreken. Die beeldvorming zien we bij nog te veel uitkeringsinstanties (gemeenten en UWV), GGZ-instellingen en werkgevers. Het geloof van mensen in hun eigen mogelijkheden wordt daardoor ondermijnd. Dat vind ik erg. Ook omdat er genoeg feiten zijn die anders uitwijzen. Toepassing van IPS bijvoorbeeld laat zien wat er wél mogelijk is. Betaald werk blijkt voor veel meer mensen met een psychische aandoening mogelijk dan gedacht. Het scheppen van die die positieve feiten, is waar ik bij wil helpen.”

Heeft u als ambassadeur tips voor ‘uw’ arbeidsmarktregio?
“Ik geloof erg in het proces waar we nu aan zijn begonnen. Regio’s waar samenwerking tussen GGZ en Werk & Inkomen steeds normaler wordt. Regio’s die elkaar in leerbijeenkomsten ontmoeten. Een beweging die landelijk wordt ondersteund. Ook met een tafel waar vraagstukken die regionaal niet kunnen worden opgelost kunnen worden geagendeerd. Ik leg mijn oor graag te luister. En ik acht elke regio volledig bij machte om bij andere regio’s tips te halen en te brengen om de dingen die gebeuren moeten beter te doen. Daar heeft men mij niet voor nodig.”

Vond u deze pagina interessant?

To prevent automated spam submissions leave this field empty.