Terugblik expertmeeting Social Return on Investment

13 december 2017

Op 16 november 2017 vond de derde expertmeeting Social Return on Investment (SROI) plaats. Dit keer waren we te gast bij de Social Impact Factory in Utrecht. Social Return is de verplichting in een aanbesteding (inkoop) die een opdrachtnemer aangaat om ‘iets sociaals terug te doen’, vaak vastgelegd in een percentage van de omzet van de aanbesteding. In de bijeenkomst werden vijf thema’s enthousiast uitgediept in kleine groepen. Deze bestonden uit deelnemers uit het Gemeentelijk netwerk SROI en de Kenniskring Aanbestedingen (bedrijven).Er werd volop gediscussieerd, er werden vragen gesteld en voorbeelden en ervaringen uitgewisseld.

De samenvatting van adviezen, tips en verbetervoorstellen worden onder andere als input meegegeven aan een werkgroep van de VNG-commissie Werk & Inkomen. 

De belangrijkste verbetervoorstellen en tips:

  1. Begin op tijd met (communiceren over) aanbestedingen
  2. Denk vanuit doelstellingen, niet vanuit regels. Laat ruimte voor creativiteit, zeker voor grote bedrijven
  3. SROI blijft maatwerk. Maatwerk aan de voorkant levert maatwerk aan de achterkant op (en meer resultaat!)
  4. In huidige aantrekkende arbeidsmarkt: organiseer een branchebijeenkomst met marktpartijen met social return verplichtingen om samen invulling te geven
  5. Stimuleer sociaal ondernemerschap, en creëer heldere criteria
  6. Stel de kandidaat centraal
  7. Blijf vooral best practices delen!  

1. Proces voorafgaand aan aanbesteding

  • Begin op tijd met communiceren over een aanbesteding, dat levert ruimte op voor creativiteit en maatwerkoplossingen.
  • Schets de specifieke uitdagingen. Wat verwacht je van de inschrijvende partij?
  • Vraag aan marktpartijen welke oplossingen en mogelijkheden zij zien, dat stimuleert creativiteit en levert meer resultaat op! Veel dingen opleggen werkt demotiverend, maar het mag ook weer niet te vrijblijvend zijn. Maatwerk aan de voorkant levert maatwerk aan de achterkant op.
  • Percentages werken niet, tenminste niet altijd. Lef wel. 
    N.B.: Grote en kleine bedrijven zien dit over het algemeen anders. Grote bedrijven vragen om gunningscriteria. MKB-bedrijven hebben meestal geen (fulltime) expert op Social Return in dienst en willen vaak liever wat strakkere, heldere eisen zodat ze weten wat er verwacht wordt. Hybride vormen zijn er natuurlijk ook.
  • Kunnen anticiperen op veranderingen in de wetgeving en de arbeidsmarkt voor de duur van het contract is belangrijk! Gunningscriteria lenen zich beter voor zulke flexibiliteit.

2. Proces na gunning

  • Prestatieafspraken zijn belangrijk, maar staar je er niet blind op. Zeker nu de arbeidsmarkt aantrekt en gemeenten niet altijd geschikte mensen ‘in de bakken’ hebben. Als iets in Zwolle niet lukt, maar in Den Bosch wel, laat het dan alsjeblieft in Den Bosch iets opleveren.
  • Durf de doelstelling ‘mensen aan de slag helpen’ ook eens te laten schieten en er een alternatieve invulling aan te geven.
  • Gemeenten willen best coulant zijn, als de opdrachtnemer de boel maar niet flest.
  • Kom als branchepartijen bij elkaar met de gemeenten en bespreek hoe de SROI afspraken samen in te vullen.
  • Neem ook (korte praktijkgerichte) opleidingen mee in de SROI-afspraken, zet de opdrachtgever in als expert die mensen het vak goed kan leren.

3. Sociaal ondernemerschap

  • Veel sociale ondernemingen hebben ‘arbeidsparticipatie als doel’. Maar er zijn ook sociale ondernemingen die zich richten op bijvoorbeeld het verbeteren van leefbaarheid in de buurt. Telt dat ook als Social Return? Mag je mensen ook uitlenen aan de buren en zelf de rekening betalen? Of bijvoorbeeld producten bij sociale ondernemingen inkopen voor je kerstpakketten? En zo ja, hoe deel je dan de kosten? En hoe lang mag je terugrekenen?
  • Er is behoefte aan duidelijkheid wat precies een sociale onderneming is en wat die aan Social Return levert. De overheid mag duidelijker worden in criteria of certificering.

4. (Boven)regionale aanpak en samenwerking

  • Maak regionale of liefst landelijke afspraken.
  • Stel de kandidaat centraal! Maar waar vind je ze? Misschien zijn de mensen die je nodig hebt alleen in andere regio’s te vinden. Een landelijke database van kandidaten die door iedereen te raadplegen is kan nuttig zijn N.B.: Niet alle aanwezigen zien dat als de oplossing.
  • Het op één lijn brengen van beleidsafspraken van alle gemeenten in een regio kost tijd. In één regio heeft het een jaar gekost en dat ging nog redelijk vlot. Houd hier rekening mee.
  • Elke gemeente wil graag naar rato zijn SROI inboeken, maar dat kan niet altijd.

5. Inkoop

  • Intensieve samenwerking is een voorwaarde!
  • Hoe? Bijvoorbeeld met een integraal inkoopteam in de onderhandeling met de marktpartij, waarbij ook de SROI-expert van de gemeente aanschuift bij het inkoopgesprek.
  • Waarom? SROI is een arbeidsmarktinstrument dat bijdraagt aan de sociale doelstelling van de gemeente, maar ook aan de MVO-doelstelling van de marktpartij.
  • Laat doelen en ‘de bedoeling’ prevaleren boven juridische kaders. Soms zijn we te voorzichtig, uit angst voor bezwaren of procedures. N.B.: Een aantal aanwezigen heeft helaas wél ervaring met juridische procedures, aangespannen door marktpartijen.

Aan de bijeenkomst wordt deelgenomen door een gemêleerd gezelschap bestaande uit twee ‘bloedgroepen’:

  1. Gemeentelijk netwerk SROI
    Het netwerk Social Return on Investment bestaat uit experts binnen de (gemeentelijke) overheid. Zij zijn dagelijks bezig met beleid en uitvoering van Social Return, zowel in tender-processen als in de looptijd van een contract.
  2. Kenniskring Aanbestedingen (bedrijven)
    De Kenniskring Aanbestedingen is een professioneel platform van aanbestedingsspecialisten, werkzaam bij diverse (grotere) ondernemingen in Nederland. Het doel van deze Kenniskring is het delen van best practices en visies op het gebied van aanbestedingen, en het adviseren van andere stakeholders op basis van hun ruime praktijkervaring.

 

    Vond u deze pagina interessant?

    To prevent automated spam submissions leave this field empty.