De Toekomstcoach geeft jongeren een sterke loopbaanstart

Gepubliceerd op 09 oktober 2024

PRO- en VSO-scholen, MEE Rotterdam Rijnmond en het WSP slaan de handen ineen

Van school naar werk is een hele stap voor jongeren uit het speciaal en praktijkonderwijs. Uitdagingen op diverse levensdomeinen kunnen een soepele overgang in de weg staan. Rotterdam Rijnmond zet voor deze jongeren de Toekomstcoach in voor een goede start op de arbeidsmarkt.

Scholen in het speciaal onderwijs (VSO) en praktijkonderwijs (PRO) signaleren al langer dat leerlingen in de overgang naar werk niet altijd genoeg hebben aan een jobcoach. Sommigen hebben problemen buiten het werk die het bemoeilijken om aan de slag te gaan. De scholen weten niet altijd wat ze daaraan kunnen doen, omdat het buiten hun invloedssfeer ligt. Ook hebben ze te weinig middelen voor nazorg. 

Ook bij PROVSO.WORKS leeft de wens om jongeren in deze cruciale fase extra te ondersteunen. Deze organisatie zet met onderwijs en werkgevers projecten op om de stap van school naar werk te vergemakkelijken. Directeur Annette van Waning keek dus met interesse naar een pilot van MEE Rotterdam Rijnmond met de Toekomstcoach. Dat is een ervaren coach die de jongere bij vragen op de diverse levensdomeinen ondersteunt in de spannende transitieperiode: het laatste jaar op school en het eerste jaar daarna. 

Aanvullende regionale aanpak

een jongeman die een beker vasthoudt

Zo ontstond het idee voor het project Toekomstcoach. Het WSP besloot om van 2023 tot 2026 100 trajecten te financieren uit de middelen van de aanpak jeugdwerkloosheid. ‘Het past heel goed in de projectaanpak hier’, zegt Merel Venema (WSP Rotterdam Rijnmond). ‘Daarin willen we voorkomen dat jongeren na school buiten beeld raken en zorgen dat ze een duurzame positie op de arbeidsmarkt krijgen. De regio zet daarbij onder meer garantiebanen in.’ 

‘Voor jongeren verandert er veel in de overstap van school naar werk’, vervolgt Venema. De ervaring, ook van het WSP, leert dat die overstap vaak voor jongeren van PRO en VSO kwetsbaar is. De Toekomstcoach helpt jongeren een zo zelfstandig mogelijk leven op te bouwen, en passend werk te vinden en houden.’ 

Begeleiding op maat 

Marco Edink (MEE Rotterdam Rijnmond) vertelt dat de begeleiding meebeweegt met de behoefte van een jongere: ‘In het begin intensief om een vertrouwensband op te bouwen. En vaak wordt het minder intensief naarmate de jongere zich steeds beter zelf kan redden.’ De jongere bepaalt zelf waar de coaching zich op richt, en maakt met de Toekomstcoach een plan met persoonlijke doelen. De toekomstcoach coacht de jongeren bij het realiseren van het plan. Waar nodig organiseert de coach ook samenwerking met formele en informele partijen. Na 2 jaar moet de coach zich overbodig hebben gemaakt.

Belangrijk voor het project is dat de scholen jongeren aanmelden. Die kennen ze goed en weten wie extra steun kan gebruiken. ‘De coach kijkt ook nog een keer wat een jongere nodig heeft’, zegt Edink. ‘Bij een enkelvoudige vraag is een Toekomstcoach niet nodig. Die is echt bedoeld voor jongeren met complexe problemen.’

Geïllustreerde praatplaat over de Toekomstcoach, met resultaten voor de jongere en de maatschappij
Praatplaat over de Toekomstcoach

Nauwe samenwerking

De eerder pilot zorgde voor een goede start. Van Waning noemt ook de samenwerking tussen de 3 partijen een succesfactor. ‘We hebben een gedegen projectstructuur opgezet met een projectgroep, stuurgroep en regelmatig voortgangsoverleg. PROVSO.WORKS is penvoerder en de verbinder naar de 26 scholen.

Bij het project Toekomstcoach is met de betrokken scholen goed nagedacht over de selectiecriteria, de aanmeldprocedure en het aantal beschikbare trajecten per school. ‘We willen dat de jongeren voor wie dit project het verschil kan maken ook echt de mogelijkheid krijgen met een Toekomstcoach aan de slag te gaan. Hoe goed we het vooraf ook hebben uitgedacht, onverwachte vragen zijn er altijd. En daarvoor bedenken we dan een oplossing. Zoals de wildcard voor aanvragen die net niet passen, maar wel heel hard nodig zijn’, zegt Van Waning.

Steeds zelfredzamer

De resultaten van het project worden uitgebreid gemonitord. Nu, halverwege de looptijd van het project, zijn er nog geen cijfers. De trajecten duren 2 jaar en de eerste ervan zijn over een jaar afgerond. Wel laat een eerder uitgevoerde MKBA de effectiviteit van de interventie zien. Edink ziet dat de jongeren door de coaching zelfredzamer worden. De Toekomstcoach is ook een steun voor ouders of verzorgers en werkgevers en vervult vaak een bemiddelende rol naar instanties.

Tips en ervaringen

  • Zorg voor een goede samenwerkingsstructuur van de betrokken partijen.
  • Hoe meer scholen er in de regio zijn, hoe belangrijker het is om die te verenigen.
  • Zorg voor een goede selectie van de jongeren die de Toekomstcoach nodig hebben. Scholen kennen de jongeren goed en kunnen hier een adviserende en verbindende rol in spelen. 
  • Betrek ouders/verzorgers bij de coaching.

Nieuwe wet

De Toekomstcoach sluit perfect aan bij de doelstelling van de komende wet Van school naar duurzaam werk. Daarin wordt alles op alles gezet om uitval van kwetsbare jongeren te voorkomen. Gaat de Toekomstcoach daarin opgenomen worden? Van Waning zegt dat ze dat echt hoopt, maar dat het nog niet zeker is. ‘Alles gaat op de schop en er moeten nieuwe afspraken gemaakt worden.’ 

Venema kan, hoe positief ze ook is, ook nog geen toezeggingen doen. Stoppen zou wel heel jammer zijn. De 3 partners verwachten dat de resultaten zullen laten zien dat de Toekomstcoach zich dubbel en dwars terugverdient.

Groeien in zelfvertrouwen en zelfinzicht

Tot slot benadrukt Van Waning dat ze het effect van de Toekomstcoach ook op een andere manier tastbaar maken door storytelling en verhalen van jongeren. Daaruit blijkt hoezeer ze groeien in zelfvertrouwen, motivatie, zelfstandigheid en meer inzicht krijgen in hun vaardigheden.