Social return

Steeds meer overheden zetten ‘social return’ in om bedrijven ertoe te bewegen mensen uit bijzondere doelgroepen in dienst te nemen of een stageplaats te bieden. Bij aanbestedingen hebben bedrijven die op deze wijze hun maatschappelijke verantwoordelijkheid vormgeven een stapje voor op andere aanbieders. Ook bedrijven zetten steeds vaker hun inkoopbeleid in om hun sociale impact te vergroten.

Wat precies van de aanbieders verlangd wordt in het kader van social return, verschilt vaak per gemeente. De ene gemeente wil dat dienstverleners mensen met afstand tot arbeidsmarkt in dienst neemt, de andere gemeente vindt een gratis training voor werkzoekenden ook goed. Soms wordt een financiële bijdrage aan de speeltuinvereniging al meegewogen.

Effect vergroten

Eenduidigheid kan het effect van het instrument social return vergroten: naarmate meer gemeenten en overheden hetzelfde vragen van hun dienstverleners, wordt het voor de bedrijven makkelijker en aantrekkelijker hieraan te voldoen. Dat geldt zeker voor bedrijven die op nationaal of bovenregionaal niveau actief zijn.

Er zijn verschillende instrumenten in ontwikkeling om overheden te helpen meer lijn aan te brengen in hun eisen ten aanzien van social return. Dan gaat het om zowel ‘wat’ er verlangd wordt van de aanbieders als de manier van wegen van de inspanning.

Keurmerk

Het keurmerk Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) is een meetinstrument waarmee een bedrijf zijn bijdrage aan de werkgelegenheid voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt inzichtelijk kan maken. Het instrument is ontwikkeld door TNO in samenwerking met bedrijven uit verschillende branches, SW-bedrijven en Stichting PSO-Nederland. Gemeenten kunnen het instrument gebruiken voor het wegen van de sociale bijdrage van bedrijven.

Werkgevers, vakbonden en VNG (verenigd in de Werkkamer) hebben in 2015 afspraken gemaakt over social return en het uitsluiten van stapeling van eisen. Zij stellen dat het belangrijk is dat er bij social return vooraf overleg plaatsvindt tussen marktpartijen en opdrachtgever. Daarbij moet nadrukkelijk de vraag aan de orde komen of en zo ja, hoe social return op een goede manier kan worden toegepast. 

De PIANOo-vakgroep Aanbestedingsrecht heeft een nieuw visiedocument gepubliceerd. In het visiedocument Social Return gaat de vakgroep dieper in op de begripsuitleg, het wettelijke kader en aandachtspunten voor social return. Ook beschrijft ze enkele praktijkvoorbeelden en methodieken.

Ondersteuning vanuit de Programmaraad

De Programmaraad hecht veel waarde aan social return als instrument om extra banen te realiseren en volgt de ontwikkelingen daarom op de voet. Daarnaast wil de Programmaraad instrumenten als jobcarving en jobcoaching onder de aandacht brengen om zo binnen bedrijven en instellingen meer ruimte te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking.

Belangrijk is wel dat overheden hun verlangens op elkaar afstemmen, zodat social return voor werkgevers hanteerbaar blijft.