Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten

Extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking

In het sociaal akkoord van 11 april 2013 hebben het kabinet en sociale partners (werkgevers en werknemers) afgesproken dat ze banen gaan creëren bij reguliere werkgevers voor mensen met een arbeidsbeperking. In totaal gaat het om 125.000 extra banen (ten opzichte van de peildatum 1 januari 2013). 100.000 banen in de marktsector die in 2026 gerealiseerd moeten zijn en 25.000 banen bij de overheid die in 2024 gerealiseerd moeten zijn. De banenafspraak is een landelijke afspraak. Op landelijk niveau wordt gekeken of de werkgevers in de sector overheid en de werkgevers in de sector markt de aantallen hebben gerealiseerd die voor hun sector gelden. De wet regelt een aantal belangrijke zaken die werkgevers nodig hebben om de mensen uit de doelgroep op de banen te plaatsen en om te monitoren of de werkgevers de extra banen in een jaar hebben gerealiseerd. Het tweede deel van de afspraak uit het sociaal akkoord is de quotumregeling. De quotumregeling kan ingaan als het aantal banen van de banenafspraak niet wordt gehaald. De wet regelt ook een aantal zaken voor de situatie wanneer deze quotumheffing er komt. 

Deze banenafspraak en quotum arbeidsbesperkten is vastgelegd in de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten (Wet BQA) die op 1 april 2015 is ingegaan.

Niet in staat om minimumloon te verdienen

De extra banen zijn bedoeld voor mensen die niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. Een extra baan is gedefinieerd als het aantal extra uren dat iemand werkt, gedeeld door 25,5. Stel: iemand zonder werk gaat voor 20 uur aan de slag bij een bedrijf. Dan wordt dat niet als een volledige (want geen 25,5 uur) maar als een gedeeltelijke extra baan geteld.

Stok achter de deur bij onvoldoende extra banen

Per jaar is vastgelegd hoeveel extra banen er in het bedrijfsleven en bij de overheid moeten worden gecreëerd. Zorgen de werkgevers in een bepaald jaar voor onvoldoende extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking? In dat geval kan de regering een individuele quotumheffing invoeren. De werkgever die zich niet aan de banenafspraak houdt, betaalt dan voor niet opgevulde werkplekken. Dit geldt alleen voor werkgevers met 25 of meer medewerkers. De regering bekijkt elk jaar of zij zo’n wettelijke stok achter de deur nodig vindt.

Informatie over kandidaten in doelgroepregister

Het doelgroepregister is een landelijk register, waarin alle mensen staan die vallen onder de banenafspraak. UWV beheert dit register. Met de gegevens uit het doelgroepregister kan het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid controleren of werkgevers de afgesproken banen creëren voor mensen met een arbeidsbeperking. Gemeenten en werkgevers kunnen via UWV-systemen digitaal inzicht krijgen in de mensen in het register. Ook kan elke burger zien of hij of zij in het register staat. UWV beheert het doelgroepregister. UWV houdt de voortgang bij het realiseren van de banenafspraak bij en rapporteert over de aantallen aan het ministerie van SZW.

Mensen die onder banenafspraak vallen

De volgende mensen staan in het doelgroepregister en vallen onder de banenafspraak:

  • Mensen die onder de Participatiewet vallen, van wie wij vaststellen dat zij niet 100% van het wettelijk minimumloon kunnen verdienen.
  • Mensen die onder de Participatiewet vallen van wie wij vaststellen dat zij alleen met de voorziening jobcoaching het wettelijk minimumloon kunnen verdienen.
  • Schoolverlaters van het voortgezet speciaal onderwijs (vso) en het praktijkonderwijs (pro) die zich hebben aangemeld bij UWV.
  • Mensen met een WSW-indicatie (voormalige Wet Sociale Werkvoorziening).
  • Mensen met oude Wajong of Wajong 2010 die kunnen werken.
  • Mensen met een WIW-baan (voormalige Wet inschakeling werkzoekenden) of een ID-baan (voormalig Besluit in- en doorstroombanen).
  • Mensen die via de Praktijkroute in het doelgroepregister instromen.
  • Mensen die alleen met een voorziening (hulp, hulpmiddelen en regelingen) het wettelijk minimumloon kunnen verdienen.

Doelgroepregister maar geen banenafspraak

Er zijn ook mensen die in het doelgroepregister staan, maar niet vallen onder de banenafspraak. Het gaat om mensen die:

  • een ziekte of handicap hebben die is ontstaan voor hun 18e verjaardag of tijdens hun studie.

Beoordeling van arbeidsvermogen door UWV

De gemeenten kunnen bij UWV een Indicatie banenafspraak aanvragen voor mensen die onder de Participatiewet vallen. Wie een arbeidsbeperking heeft en tot de doelgroep van de Participatiewet behoort, kan zichzelf ook rechtstreeks bij UWV aanmelden. UWV beoordeelt het arbeidsvermogen: kan iemand 100 procent van het wettelijk minimumloon verdienen? Als dat niet mogelijk is, behoort hij of zij misschien tot de doelgroep van de banenafspraak.

Belangrijke rol voor regionale Werkbedrijven

In alle 35 arbeidsmarktregio’s is er een regionaal Werkbedrijf. Deze werkbedrijven spelen een belangrijke rol bij het realiseren van de banenafspraak. Zij zorgen ervoor dat mensen met een arbeidsbeperking bij reguliere werkgevers aan het werk gaan. In de regionale Werkbedrijven maken gemeenten, UWV en werkgevers- en werknemersorganisaties afspraken over de inzet van instrumenten door gemeenten en de manier waarop kandidaten en werkgevers elkaar vinden. Het gaat onder meer om de begeleiding op de werkplek en het bepalen van de loonwaarde van werknemers.

Handig kennisdocument

Het kennisdocument Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten (versie voorjaar 2018) van het ministerie van SZW behandelt alle relevante onderwerpen. Zoals: welke werkgevers kunnen voor de extra banen zorgen? Wie vallen er onder de doelgroep? Wat is de rol van de regionale Werkbedrijven? Deze en veel andere vragen worden in het kennisdocument beantwoord.

Ondersteuning door Programmaraad

De Programmaraad ondersteunt en stimuleert op diverse manieren de realisatie van de banenafspraak. De Programmaraad informeert betrokken partijen (onder meer via deze site), ontwikkelt instrumenten en organiseert bijeenkomsten zoals de Praktijkdagen.

Enkele speciale activiteiten zijn: