Jongerenpunt070 voorkomt met ROC’s en gemeente Den Haag dat jongeren thuis komen te zitten

Gepubliceerd op 30 december 2024

Door het wetsvoorstel Van school naar duurzaam werk moeten gemeenten en scholen meer gaan samenwerken om jongeren te helpen. Dat vraagt om een goede structuur. In Den Haag is die er al: de integrale preventieve aanpak. Hoe werkt die en wat kunnen we ervan leren?

‘We weten allang wat er niet werkt als jongeren op school uitvallen: een brief met een uitnodiging voor een gesprek op het stadhuis’, zegt Edwin van Koeverden (gemeente Den Haag). ‘Als daar 10% op reageert is het veel. Ook omdat er geen wettelijk kader is dat hen verplicht te komen.’ 

Daarom ging de gemeente Den Haag op zoek naar andere manieren om in contact te komen met jongeren. ‘We werken nu met zo’n 100 casemanagers en coaches wijkgericht en op scholen. Zo proberen we in alle stadsdelen en op de 7 campussen van ROC Mondriaan jongeren te bereiken. Ook degene die nog niet in de zorgstructuur terecht zijn gekomen.’

Na de rellen in de Schilderswijk in 2015 wilde de toenmalige wethouder dat de gemeente dichter bij de jongeren zou zitten. Daarvoor is een multidisciplinaire samenwerking opgezet van de dienst SZW en de dienst OCW van de gemeente Den Haag, later inclusief afdeling vroegtijdig schoolverlaten. Jongerenpunt070 is er voor alle jongeren van 16-27 met een hulpvraag over werk, opleiding, uitkering of schulden. 

Systeemgericht

Van Koeverdens collega Willem Atsma was vanaf het begin op de ROC’s bezig om de verbinding te leggen met jongeren enerzijds en ketenpartners anderzijds. Dat was best pittig. ‘Het onderwijs is net als de gemeente systeemgericht georganiseerd: na zoveel keer verzuim heeft een jongere een gesprek met de directeur. Maar dat werkt niet bij iedereen.’

De aanpak van Jongerenpunt070 is anders. ‘Wij richten ons op de context, de leefgebieden van de jongeren. We kijken vanuit hun behoefte wat er nodig is. Bij de start was er geen kader. Dan krijg je de vraag na hoeveel keer verzuim kunnen we iemand bij jullie aanmelden? Zo werkt het niet. Soms heeft een jongere die helemaal niet verzuimt ons nodig.’

Een alleenstaande moeder school laten afmaken

Atsma illustreert zijn aanpak met de casus van een leerlinge die niet meer naar school kwam. ‘Ze was het contact met haar studieloopbaanbegeleider verloren en de school kon dat niet herstellen. De leerlinge wilde dolgraag haar opleiding afmaken, maar had financiële problemen, geen kinderopvang en geen netwerk.’

Atsma bezocht haar thuis en bouwde langzaam een vertrouwensband op. Daarna organiseerde hij met de gemeentelijke makelaar kinderopvang een opvangplek, zodat de jongere weer naar school kwam. ‘Af en toe had ze weer een terugval. Door als een soort buddy mee te lopen en aanspreekpunt naar school te zijn, hield ik haar in beeld. Na 3 jaar is ze nu bezig met haar laatste vakken. Wij kunnen in zo’n geval de tijd nemen om iemand echt te helpen.’

Jongern op ROC Mondriaan

Blijven positioneren

Een ander voordeel van Jongerenpunt070 is de onafhankelijke positie. Een preventieve medewerker van het jongerenpunt kijkt breder dan school alleen. Die ziet dat iemand soms meer gebaat is bij werk, omdat de financiën nodig zijn voor de thuissituatie. Scholen vragen preventiemedewerkers ook steeds vaker om met een frisse blik mee te kijken.

Door dit soort goede ervaringen zien scholen ondertussen in dat Jongerenpunt070 aanvullend is als het bestaande systeem niet in staat is om iets op te pakken. En er zijn tweemaal per jaar evaluaties met elke school om te zorgen dat de samenwerking goed blijft lopen.

Atsma: ‘We moeten onszelf wel continu blijven positioneren en vertellen wat we met onze aanpak kunnen bereiken. Want op de scholen en bij de ketenpartners zijn nogal eens personeelswisselingen.’

Tips om samen te werken aan een preventieve aanpak

  • Doe wat nodig is voor de jongeren en pas het systeem daarop aan. Zorg bijvoorbeeld voor een maatwerkbudget om snel en flexibel interventies te kunnen doen, zonder eerst akkoord te hoeven krijgen. Bijvoorbeeld een laptop kopen om onderwijs te kunnen volgen. Als dat 3, 4 weken kost, ben je die jongere alweer kwijt.
  • Breng het gesprek in overleggen op elk niveau altijd weer terug naar de kern: wat heeft een jongere eraan? Je drijft in overleggen soms heel ver weg van wat echt voor jongeren nodig is.
  • Heb een lange adem. Goede samenwerking tussen onderwijs en werk en inkomen is niet zomaar geregeld. Je moet er langere tijd energie in kunnen stoppen.
  • Blijf op scholen en bij de gemeente aandacht vragen voor de voordelen van een preventieve aanpak om jongeren in beeld te houden.
  • Kijk verder dan individuele jongeren. Ga op zoek naar structurele problemen en probeer die op te lossen door bestaande ondersteuningsmogelijkheden bijeen te brengen of aan te vullen.

Mijlpalen meetbaar maken

Jongerenpunt070 zoekt nu naar een manier om het effect van de aanpak beter in beeld te brengen, zegt Atsma. ‘Een diploma halen is natuurlijk een positieve uitkomst. Maar zoals bij het voorbeeld van de alleenstaande moeder zijn er onderweg al allerlei mijlpalen: terug naar school gaan, kinderopvang regelen en voldoende inkomsten of studiefinanciering hebben.’ 

Van Koeverden: ‘Dus dat willen we inzichtelijk maken. En ook zachte factoren zoals een luisterend oor bieden. We bouwen nu aan een dashboard waaraan we de harde data uit de systemen van de 2 betrokken diensten kunnen aanleveren. Daarna willen we ook met de mijlpalen aan de slag.’

De kraan dichtdraaien

Atsma benadrukt dat het jongerenpunt meer doet dan individuele jongeren helpen. ‘We overleggen regelmatig met het team wat we zien gebeuren en wat de oorzaak is. Zo viel het op dat er op elke school veel Caribische jongeren waren met problemen rond huisvesting, zich niet thuis voelen en uitvallen op school.’

Jongerenpunt070 bracht daarop alle betrokken ketenpartners en de jongeren zelf bijeen. ‘Die bleken behoefte te hebben aan een community, en die zijn we nu samen aan het opzetten. Maar we kijken ook naar de informatievoorziening op die eilanden voordat ze naar Nederland komen. Dus wat er al is brengen we bijeen, verbeteren we of vullen we aan, in plaats van iets nieuws op te tuigen.’

Regionaal werken

De Haagse aanpak heeft een regionale uitstraling, zegt Michael Blokdijk, die zich bij de gemeente bezighoudt met de regionale aanpak jeugdwerkloosheid. ‘Er gaan ook veel jongeren van buiten Den Haag hier naar school en die hebben uiteraard ook wel eens problemen.’

‘We hebben vanaf het begin gezegd dat we alle leerlingen gaan helpen. Dat betekent soms ook terugkoppeling geven aan de gemeente waar de jongere woont. En als er voorzieningen ingezet moeten gaan worden, zijn daar kosten aan verbonden. Dat vraagt om afstemming met buurgemeenten.’ 

Tegen die achtergrond heeft de arbeidsmarktregio Haaglanden vorig jaar de intentie uitgesproken om de preventieve aanpak ook in te voeren bij de andere 4 regiogemeenten. Daar is nu een kwartiermaker mee bezig.

Voorschot op de nieuwe wet

De nieuwe wet Van school naar duurzaam werk  geeft scholen en gemeenten een taak in de begeleiding van jongeren naar werk. Blokdijk geeft een voorbeeld hoe men in Den Haag een voorschot neemt op de nieuwe situatie. ‘Op ROC Mondriaan vragen uitstroomcoaches van het programma Op Weg Naar Werk jongeren in het laatste schooljaar of ze hen direct na hun afstuderen mogen bellen om hulp te bieden bij het vinden van een baan. De gemeente levert daarvoor 2 accountmanagers om jongeren voor te stellen aan werkgevers uit hun netwerk. Op die manier proberen we die verbinding met elkaar steeds beter te maken.’

Jongeren in de wijk in Den Haag