Geldzorgen voor bijna helft huishoudens
Hoeveel procent van de huishoudens denken jullie dat financieel ongezond of kwetsbaar is, trapt Janneke Stouten van het ministerie van SZW af. De meeste deelnemers aan de sessie schatten dit te laag in. Het blijkt te gelden voor 46 procent van de huishoudens.
Zij licht de twee termen toe. “Financieel ongezond houdt in dat het je moeite kost om rekeningen te betalen of dat je al schulden hebt. Bij financieel kwetsbaar is de balans erg precair. Er hoeft maar weinig te gebeuren of je komt in een financieel ongezonde situatie terecht.”
Situatie voor jongeren nog slechter
Nog ernstiger is het gesteld met jongeren van 18 tot en met 24 jaar. Bij deze groep is slechts 12 procent van de huishoudens financieel echt gezond. De rest (88 procent) heeft moeite om rond te komen. Het geeft de urgentie van het thema weer, zegt Janneke. “Voor arbeidsmarktprofessionals is het een beetje een stap buiten het reguliere werkterrein, maar het is wel een uitstap die wij graag met jullie willen maken.”
Willem Los van de Stichting Financieel Gezond Nederland (SFGN) en werkzaam bij Nationale Nederlanden schetst een treurig beeld. “Veel jongere volwassenen zijn kwetsbaar. Zij verdienen vaak het minimumloon en hebben geen vast contract en geen vaste uren. Ook durven ze vaak geen toeslagen aan te vragen, omdat hun eigen situatie zo fluctueert. Hier is nog een hele wereld te winnen.”
Nieuw nationaal programma
Janneke is projectleider en coördinerend beleidsmedewerker bij het Nationaal Programma Armoede en Schulden (NPAS) van SZW. Staatssecretaris Nobel (Participatie en Integratie) stuurde op 6 juni 2025 een brief aan de Tweede Kamer over het nieuwe programma. Het NPAS is de opvolger van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden 2022-2025. De focus ligt nu meer op gerichte hulp aan werkenden en jongeren (zie dit nieuwsbericht).
Een zorgwekkende ontwikkeling is dat werkenden een steeds groter deel uitmaken van de groep mensen die in armoede leeft. Dat geldt met name voor jongeren, parttimers, werknemers met lagere lonen en werknemers in specifieke sectoren. Janneke: “Wij willen deze groep beter bereiken, onder andere via werkgevers.”
Gevolgen voor werkgever
Als een werkende kampt met langdurige financiële stress, heeft dat ook gevolgen voor de werkgever. “Het kan de werkgever wel 13.000 euro per jaar kosten”, zegt Willem. “Vooral door productieverlies, ziekteverzuim, een minder positieve houding en een grotere kans op verloop. Om nog maar niet te spreken over loonbeslagen. Dat brengt vooral voor kleinere mkb-bedrijven een hele administratieve rompslomp met zich mee.”
Grote ondernemingen hebben vaak fondsen waarop medewerkers met geldzorgen een beroep kunnen doen. Ook worden er vanuit HR acties ondernomen om medewerkers te helpen. Dat is voor werkgevers in het midden- en kleinbedrijf doorgaans niet mogelijk. Willem: “Daarom is het van groot belang om zo snel mogelijk te handelen, als je als werkgever financiële stress bij een medewerker signaleert.” Vertrouwen is dan het belangrijkste element in het onderlinge contact. “Zorg voor een veilige omgeving, hou een open gesprek en neem daar de tijd voor.”
Toolbox voor mkb-werkgever
Voor het helpen van jongere medewerkers met financiële sores heeft SFGN de toolbox Fix je geld, Samen lukt het ontwikkeld. Met behulp van 17 attributen zoals een informatiewaaier en gesprekskaartjes kan de mkb-werkgever gemakkelijker een open gesprek voeren. De toolbox is nog ouderwets fysiek. “Uit onderzoek bleek dit belangrijk om het gesprek op gang te brengen.”
De toolbox is met succes toegepast in een pilot in de regio Zwolle en wordt nu breder verspreid. Willem: “Wij zitten in de fase van opschalen. We gaan de toolbox wegzetten via onder meer het accountmanagement van de Rabobank en Nationale Nederlanden en via zeer grote intermediairs die veel met mkb werken. Zij zullen ook een deel van de aanschafkosten overnemen, want de werkgever betaalt nu nog 250 euro voor een toolbox.”
Thema erg geschikt voor arbeidsmarktregio’s
Het woord is weer aan Janneke. “Wij gaan graag het gesprek aan met arbeidsmarktregio’s over de vraag: is het mogelijk om samen het thema armoede en schulden op te pakken? Volgens ons is de arbeidsmarktregio daarvoor heel geschikt. De partijen die te maken hebben met kwetsbare werknemers, zitten in de regio bij elkaar.”
De bedoeling is om per regio een plan te maken voor de ondersteuning van werkenden met geldzorgen via de werkgever en gemeente. “Elke regio heeft een ander karakter. Er kunnen andere sectoren belangrijk zijn en misschien ook wel andere groepen werknemers, zoals mensen die bijna met pensioen gaan.” SZW en SFGN leveren kennis, expertise en tools. Ook zijn er middelen beschikbaar voor onder meer trainingen en communicatie.
Janneke roept op om hierover contact met SZW op te nemen. Een deelnemer reageert meteen positief. “Ik denk dat het heel zinvol is om het thema zichtbaar te hebben in de Werkcentra. Het helpt verder als ondernemersverenigingen worden geïnformeerd over de ondersteuning die werkgevers kunnen krijgen.”
Meer weten?
Heb je vragen over de aanpak van armoede en schulden of wil je met SZW het gesprek aangaan over een plan voor je eigen regio? Neem dan contact op met Janneke Stouten, jstouten@minszw.nl.